Nói đên việc mang thai, phụ nữ thường để số phận quyết định. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng kiểu mâu thuẫn trong tư tưởng này có thể gây nguy hiểm cho cả bạn lẫn thai nhi.
Mai Lan, 31 tuổi, ở Q. 3, TP. HCM, bay sang châu Âu cùng chồng nhân kỷ niệm năm năm ngày cưới. Cô không dùng thuốc tránh thai và cũng chẳng xác định dịp này là cơ hội có thai. Mai Lan uống axit folic không sót ngày nào, nhưng cũng chẳng từ bỏ thói quen uống nhiều rượu vang.
Hiện nay, một số phụ nữ đang thể hiện thái độ thụ động đối với kế hoạch hóa gia đình như Mai Lan. Trong thực tế, số phụ nữ có thai kiểu “hên xui” này nhiều gấp bốn lần so với những người cố gắng có thai, theo nghiên cứu của Tạp chí Sức khỏe bà mẹ và trẻ em, Mỹ. Còn ở Việt Nam thế nào?
Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hà, phó khoa Sản A, bệnh viện phụ sản Từ Dũ, TP. HCM, nhận xét: “Hiện tôi thấy nhiều phụ nữ lưỡng lự về việc mang thai”. Tại sao lại có hiện tượng này?
Quan niệm mang thai đang dần dần thay đổi
Đầu tiên, phải kể đến những tiến bộ y học vượt bậc đã tác động đến suy nghĩ của nhiều phụ nữ hiện đại. Nhờ các kế hoạch dự phòng như trữ lạnh trứng, công nghệ mới trong thụ tinh ống nghiệm và chẩn đoán phôi thai di truyền, một số người không còn cảm thấy hối thúc phải mang thai trong những năm còn trẻ. Theo bác sĩ Hồ Mạnh Tường, tổng thư ký Hội nội tiết sinh sản và vô sinh TP. HCM, tỷ lệ thụ tinh ống nghiệm đã tăng hơn gấp đôi trong thập kỷ qua.
Ngoài tiến bộ y học, áp lực xã hội xung quanh việc mang thai đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây. Bác sĩ Huỳnh Thị Trong, trưởng khoa Sản, bệnh viện An Sinh, TP. HCM, cho biết: “Trước đây, phụ nữ thường bị áp lực mang thai trong vòng một năm, tối đa là hai năm sau khi kết hôn. Còn hiện nay, vai trò trụ cột gia đình đã thay đổi, không nhất thiết người đàn ông phải nắm trọng trách này, thế nên kế hoạch sinh em bé cũng bị trì hoãn. Điều này làm một số phụ nữ không thích mang thai”.
Tuy nhiên, đối với một số người khác, việc không chủ động sinh con vì các yếu tố khách quan như trên càng làm họ lo lắng nhiều hơn trước. Ngoài nỗi lo sợ bị đánh giá không được làm mẹ, phụ nữ trẻ còn dành thời gian để xét nét mọi sự “được” và “mất” khi sinh em bé và những gì trẻ con có thể bù lại cho cha mẹ sau này. “Rất nhiều phụ nữ sợ mình rơi vào trường hợp này. Mặt khác, dính bầu mà không thực sự cố gắng, bạn thường có cảm giác không trân trọng”, bác sĩ Trong chia sẻ.
Nghe có vẻ như trốn tránh tráchnhiệm, nhưng kiểu suy nghĩ mang thai may rủi” có tác dụng tránh căng thẳng rất tốt. Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hà cho rằng: “Suy nghĩ kiểu hên xui sẽ giúp một số phụ nữ không bị đau đầu bởi câu hỏi: Mình đã sẵn sàng để có con chưa và loại bỏ mọi căng thẳng trong quá trình cố gắng có thai”.
Thanh An, 31 tuổi, ở Hà Nội, đã kết hôn 9 năm, cũng suy nghĩ như vậy. “Chúng tôi chưa sẵn sàng cho kế hoạch mang thai, nhưng hiện tại nếu “dính” bầu cũng tốt. Việc gì đến sẽ đến thôi”, cô nửa đùa nửa thật bày tỏ quan niệm của mình.
Có chăng một canh bạc sức khỏe theo kiểu may rủi?
Tâm lý có con kiểu “hên xui” trái với cách tiếp cận truyền thống về kế hoạch hóa gia đình và gần đây, một số chuyên gia chăm sóc sức khỏe sinh sản đã nắm bắt xu hướng này. “Hầu hết các bác sĩ thường đưa ra những lời khuyên dựa trên giả định rằng nếu một người phụ nữ không cố gắng có thai nghĩa là cô ấy đang cố tránh thai”, bác sĩ Trong cho biết. Các bác sĩ cũng tin rằng một người phụ nữ có thái độ thờ ơ với việc mang thai có thể tự đưa bản thân và đứa trẻ (nếu có) vào tình huống rủi ro.
Một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ mang thai ngoài ý muốn sẽ ít dành sự quan tâm và chăm sóc đối với bản thân và thai nhi. Vì thế, họ dễ đối mặt với nguy cơ sinh non. Dĩ nhiên, không phải tất cả các trường hợp mang thai kiểu “hên xui” đều không có kế hoạch, nhưng nếu bỏ qua những tư vấn trước khi mang thai có thể dẫn đến nhiều bất ổn. Bà bầu sẽ không hiểu về tình trạng sức khỏe liên quan đến thai kỳ, biến chứng hoặc xung đột thuốc, chẳng hạn sử dụng kem bôi da có retinoid bình thường vô hại nhưng không tốt cho thai nhi.
“Khi chưa chuẩn bị cho quá trình mang thai, người phụ nữ có thể nạp những thứ không tốt cho thai nhi như uống rượu hoặc hút thuốc lá”, bác sĩ Trong cảnh báo. Women’s Health đã hỏi Mai Lan xem cách tiếp cận mang thai kiểu “hên xui” liệu có làm cô lo lắng hơn so với việc biết chắc lúc nào mình có thể mang thai. Đúng vậy! Mai Lan đã có thai sau khi rời Ý về Việt Nam. Cô đã trải qua nhiều tháng trăn trở về sức khỏe cho thai nhi. “Mười ngày ở Ý, tôi cho phép mình “tắm” rượu vang. Điều này thật có hại đối với em bé. Ước gì được làm lại, tôi sẽ chọn cách chủ động mang thai để tránh sự hồi hộp không đáng có. Tôi đã phải sống trong sợ hãi một thời gian dài với câu hỏi: Bào thai trong bụng liệu có an toàn khi mình không kiêng khem gì cả”, Mai Lan trải lòng. “Thái độ thoải mái đối với việc mang thai luôn mang ý nghĩa tích cực”, theo tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hà.
Một nghiên cứu mới trong Tạp chí Sinh sản và Vô sinh, Mỹ, cho thấy thái độ thoải mái, thư giãn giúp bạn mang thai nhanh hơn. Bác sĩ Trong cũng khuyên những phụ nữ đã lập gia đình nên chuẩn bị “thái độ có trách nhiệm với em bé trong bụng”. Dù mang tư tưởng bầu bì kiểu may rủi, nhưng cả hai vợ chồng phải luôn ở trong tâm thế sẵn sàng chào đón thành viên mới.
Lời khuyên cuối cùng của các chuyên gia y tế dành cho bạn: “Đừng quá trông chờ vào sự tiến bộ của y học. Những lựa chọn dự phòng như thụ tinh ống nghiệm rất tốn kém và khó thành công. Bên cạnh đó, phụ nữ bị bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, tiểu đường, huyết áp cao phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi mang thai.
Xem tiếp phần 2 tại đây -> Những việc cần chuẩn bị khi có thai
Khám phá thêm từ Khỏe Đẹp Rạng Ngời
Quan hệ tình dục sau khi sinh: Bao lâu để có thể bắt đầu “yêu” trở lại?
Cần kiểm tra bệnh tiểu đường khi mang thai
Điều gì ảnh hưởng đến khả năng sinh con của nam giới?
