Chăm sóc sức khỏe răng miệng cho người cao tuổi

Tại hội nghị chuyên đề về tuổi thọ con người ở Leningrad (1962) và Kiev (1965) đã qui ước lứa tuổi thứ ba của con người như sau:

Từ 45 -> 59 : tuổi trung niên

Từ 60 -> 74 : người cao tuổi

Từ 75 tuổi trở lên : tuổi già

1984 theo WHO từ 60 tuổi trở lên được xếp vào người cao tuổi. Quá trình tích tuổi luôn đi kèm những biến đổi về tâm sinh lý và bệnh lý trong cơ thể.Răng, nha chu, niêm mạc miệng, tuyến nước bọt,… cũng không thoát khỏi lão hóa, người già có những đặc điểm riêng về bệnh tật, do đó nhu cầu chăm sóc sức khỏe cũng có sự khác biệt so với người trẻ.

Hiện nay, người già và sức khỏe người già được nghiên cứu rộng rãi. Ở nhiều nước đã hình thành môn lão khoa, trong đó có lão nha.

Lão nha được định nghĩa là việc chăm sóc nha khoa cho người lớn tuổi có một hay nhiều bệnh mãn tính làm suy yếu về mặt thể chất, tinh thần hoặc có những rối loạn tâm sinh lý, mặc dù những tình trạng vừa kể thường đi kèm với người già.

CÁC BỆNH LÝ RĂNG MIỆNG THƯỜNG GẶP

1. Bệnh sâu răng: Sâu chân răng do tự nhiên hay do tụt nướu của bệnh nha chu, có thể răng sâu mặt bên.
2. Bệnh nha chu:
   • Đây là vấn đề lớn về sức khỏe răng miệng đối với người già. Mảng bám răng, vôi răng là yếu tố quan trọng gây ra bệnh nha chu. Nếu không can thiệp thích ứng thì bệnh nha chu sẽ tiến nhanh, trầm trọng hơn và răng lung lay cuối cùng nhổ hàng loạt răng.
   • Tuổi thọ càng cao thì sự còn răng ngày càng tăng theo quá trình tích tuổi.
3. Loạn năng khớp thái dương hàm:
   • Thường liên quan đến người còn ít răng hay người mang hàm giả.
   • Do biến đổi thoái hóa, viêm xương khớp là phổ biến.
   • Lâm sàng: bệnh nhân cảm giác đau khi cử động hàm, giới hạn vận động hàm, có tiếng kêu.
   • Bệnh nhân dễ sai khớp và rối loạn chức năng nhai.
4. Khô miệng:
   • Giảm tiết nước bọt, dễ thành lập mảng bám răng, môi trường thuận lợi cho vi khuẩn gây sâu răng.
   • Bệnh nhân dễ có cảm giác bỏng rát miệng – môi, nứt lưỡi, niêm mạc miệng khô, lưỡi dầy trắng và hôi lưu giữ thức ăn, khó ăn nhai – khó nuốt, mất cảm giác vị giác có thể xảy ra.
   • Răng giả kích thích mô miệng dễ gây loét.
5. Ung thư hốc miệng:
   • Yếu tố nguy cơ: thuốc lá, rượu, nhai trầu, nhiễm trùng niêm mạc miệng, bức xạ cực tím, chấn thương do răng: mẻ răng, răng vỡ lớn, răng gãy gây viêm loét niêm mạc, do hàm giả gây kích thích, thiếu máu thiếu sắt, suy giảm miễn dịch.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE RĂNG MIỆNG NGƯỜI CAO TUỔI

• Vệ sinh răng miệng: loại trừ mảng bám răng ở người cao tuổi được xem là hiệu quả trong việc dự phòng bệnh răng miệng
• Kiểm soát sâu răng – Phòng ngừa sâu răng: chế độ ăn uống thích hợp kiểm soát mảng bám, dùng kem đánh răng có Flour, khám răng định kỳ 3-6 tháng / lần.
  Điều trị sớm các răng sâu khởi phát, làm vệ sinh răng miệng định kỳ: cạo vội răng, cạo láng gốc răng.
• Nhổ răng và tiểu phẩu thuật nếu cần: Những chân răng, răng nhiễm trùng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, ăn nhai.
• Phục hình răng: Chọn loại phục hình tùy thuộc điều kiện, thích hợp cho từng bệnh nhân.

Tóm lại:

• Nguyên tắc chung: Điều trị sớm, phòng ngừa biến chứng sâu răng, bệnh nha chu gây mất răng, ảnh hưởng chức năng ăn nhai, sức khỏe toàn thân.
• Cần phục hình sớm các răng đã mất ở thời điểm lành thương sau nhổ răng hay tiểu phẩu.
• Theo dõi đeo hàm giả, phát hiện sớm những ảnh hưởng của hàm giả hay sang thương hiện hữu ở niêm mạc miệng ở giai đoạn sớm nhất.
• Điều trị răng miệng cho bệnh nhân cao tuổi cần sự thỏa thuận:
  • Tùy thuộc sức khỏe bệnh nhân.
  • Ước muốn của bệnh nhân.
  • Sức chịu đựng với các thủ thuật điều trị.
  • Kinh phí bệnh nhân cho phép.

Trong tương lai, người cao tuổi sẽ được cập nhật kiến thức về sức khỏe răng miệng tốt hơn, các yêu cầu chăm sóc răng miệng nhiều hơn, người cao tuổi tương lai sẽ khỏe mạnh hơn, tuổi thọ cũng như các răng còn hiện hữu theo tích tuổi sẽ ngày càng tăng.