Lạc nội mạc tử cung không chỉ khiến cho phụ nữ phải chịu đựng những cơn đau hành hạ mà còn gây khó khăn cho những người đang mong chờ có thai.
Lạc nội mạc tử cung là gì?
Nội mạc tử cung là lớp lót bên trong tử cung, có nhiệm vụ bảo vệ thai nhi tránh khỏi những tác động mạnh từ bên ngoài. Nếu một người phụ nữ không mang thai, mô này được xây dựng lên và đổ ra mỗi tháng theo dòng chảy kinh nguyệt. Tuy nhiên, vì nguyên nhân nào đó, lớp nội mạc này lại theo máu kinh đi vào ống dẫn trứng, khoang bụng, trực tràng và kết thành sẹo ở những khu vực đó. Khi đó được gọi là lạc nội mạc tử cung.
Vì sao nội mạc tử cung lại bị “lạc”?
Nguyên nhân chính được các chuyên gia đưa ra là do hiện tượng kinh nguyệt chảy ngược. Bình thường, kinh nguyệt được thoát ra ngoài cơ thể nhưng ở bệnh nhân lạc nội mạc tử cung, một phần kinh nguyệt có lẫn tế bào nội mạc tử cung bị trào ngược qua vòi tử cung sang ổ bụng, sau đó sẽ bám vào các cơ quan và tiếp tục phát triển tạo nên các ổ lạc nội mạc tử cung.
Một giả thuyết khác cho rằng nội mạc tử cung có thể là một quá trình di truyền hoặc một số gia đình có thể có yếu tố ảnh hưởng đến màng trong dạ con. Trong quan điểm thứ hai, lạc nội mạc tử cung được xem như là quá trình phát triển các mô bị hỏng.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng điển hình nhất của lạc nội mạc tử cung là những cơn đau giống như thời kỳ kinh nguyệt: đau bụng dữ dội, đau ở vùng lưng dưới hay đau trong hoặc sau khi quan hệ tình dục. Vô sinh xảy ra ở khoảng 30-40% phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung. Nó thường xảy ra khi các lớp mô dày và dính chặt vào nhau. Một điều đáng lưu ý nữa là bệnh này rất dễ tái phát và khó điều trị dứt điểm. Vì các triệu chứng dễ bị nhầm lẫn nên nhiều chị em không thăm khám thường xuyên khiến lớp lạc nội mạc ngày càng dày hơn.
Số lần đau không phải luôn liên quan đến mức độ nghiêm trọng của bệnh, có một số phụ nữ mắc lạc nội mạc tử cung có những cơn đau bình thường, không quá nghiêm trọng, trong khi những người khác trải qua những cơn đau giống như cơ thể đang bị “hủy hoại”.
Lạc nội mạc tử cung có gây vô sinh?
Lạc nội mạc tử cung được xem là một trong ba nguyên nhân chính gây vô sinh ở nữ giới. Nếu lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng sẽ ảnh hưởng đến khâu phóng noãn (làm cho trứng không lớn lên được), ảnh hưởng đến chức năng phóng noãn và thụ tinh giữa noãn với tinh trùng. Nếu lạc nội mạc tử cung ở vòi trứng dẫn đến tắc cản trở sự phóng noãn của buồng trứng thì lại càng khó khăn hơn cho việc có thai. Tuy nhiên, không phải bất cứ trường hợp vô sinh nào cũng bị lạc nội mạc tử cung. Theo thống kê, trong số phụ nữ bị vô sinh, có tới 30 – 50% có tổn thương lạc nội mạc tử cung.
Cơ chế gây vô sinh của lạc nội mạc tử cung là do biến dạng các tổ chức vùng chậu gây dính, co kéo, ảnh hưởng đến chức năng vòi trứng, buồng trứng, tử cung. Dù ở giai đoạn nào lạc nội mạc tử cung cũng có thể ảnh hưởng đến sự làm tổ của thai và có thể gây hiếm muộn hoặc vô sinh.
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ đánh giá các triệu chứng, kết hợp với tiền sử bệnh bên cạnh việc thực hiện khám phụ khoa để kiểm tra các u nang, các chỗ dày lên hoặc đau bất thường trong khu vực vùng chậu. Bác sĩ cũng có thể chỉ định siêu âm để kiểm tra u nang trong buồng trứng. Tuy nhiên, chẩn đoán lạc nội mạc tử cung chỉ hoàn tất khi được chứng minh bằng phẫu thuật nội soi. Sau đó các bác sĩ phẫu thuật có thể kiểm tra tình trạng của các cơ quan trong bụng và xem xét đến việc cấy ghép nội mạc tử cung.
Phẫu thuật nội soi sẽ hiển thị các vị trí, quy mô, và kích thước của tăng trưởng, qua đó giúp bệnh nhân và bác sĩ đưa ra quyết định tốt hơn về phương pháp điều trị.
Cách thức điều trị
Trong khi điều trị lạc nội mạc tử cung đã thay đổi trong những năm qua, các bác sĩ đều đồng ý rằng nếu các triệu chứng đều nhẹ, nên tiếp tục điều trị bằng thuốc giảm đau.
Nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, triệt để sẽ giúp người bệnh giảm những cơn đau khó chịu và cải thiện đáng kể khả năng sinh sản. Tùy từng mức độ, người bệnh có thể được dùng các loại thuốc nội tiết có tác dụng làm kìm hãm sự phát triển hoặc làm teo các đám niêm mạc tử cung lạc chỗ.
Trong trường hợp tổn thương lạc nội mạc tử cung ảnh hưởng đến khả năng sinh sản thì cần can thiệp phẫu thuật để gỡ dính, phá hủy các tổn thương, nạo vét những ổ lạc nội mạc tử cung trong cơ thể… Trong trường hợp nặng, lạc nội mạc tử cung sâu có thể cần can thiệp ngoại khoa triệt để, bao gồm cắt bỏ tử cung, hai buồng trứng…
Kế hoạch điều trị được phát triển dựa trên các triệu chứng và mong muốn có thai. Đối với những bệnh nhân trẻ bị lạc nội mạc tử cung nhẹ nhưng mong muốn mang thai, cách tốt nhất là nên có một thời gian quan hệ không được bảo vệ trong vòng sáu tháng đến 1 năm. Nếu trong thời gian đó không đậu thai thì việc điều trị sẽ được tiếp tục tiến hành.
Đối với bệnh nhân không mong muốn có thai, một thử nghiệm điều trị ức chế nội tiết tố sẽ được tiến hành. Điều trị phẫu thuật để loại bỏ các cấy ghép nội mạc tử cung mà không sợ làm tổn thương mô khỏe mạnh xung quanh cũng có thể được xem xét.
