Chắc hẳn bạn biết mình không nên lái xe sau khi uống rượu nhưng lái xe khi bạn kiệt sức thì sao? Mệt mỏi là nguyên nhân của 20% trong số tất cả các vụ tai nạn xe được ghi nhận trong một nghiên cứu mới đây của Viện Kỹ thuật Vận tải Virginia vì An toàn của Người tham gia Giao thông.
Chắc hẳn bạn biết mình không nên lái xe sau khi uống rượu nhưng lái xe khi bạn kiệt sức thì sao? Mệt mỏi là nguyên nhân của 20% trong số tất cả các vụ tai nạn xe được ghi nhận trong một nghiên cứu mới đây của Viện Kỹ thuật Vận tải Virginia vì An toàn của Người tham gia Giao thông.
Các nhà nghiên cứu đã tuyển chọn 100 người thường xuyên di chuyển trên tuyến đường Bắc Virginia/Washington D.C. và gắn các cảm biến cùng máy quay phim ẩn trên xe của họ để nghiên cứu hành vi lái xe thực tế của những người này. Những nhà nghiên cứu cũng tập hợp ngẫu nhiên 20.000 đoạn video, mỗi đoạn dài 6 giây, để giúp họ nhận ra các dấu hiệu tài xế buồn ngủ, bao gồm mắt nhắm, đầu gật gù và thậm chí là ngủ quên, ngủ gục sau vô lăng.
Kết quả: Trong 20% của tất cả các vụ tai nạn xe và 16% của tất cả các vụ suýt tai nạn được ghi nhận trong nghiên cứu này thì tài xế đều có các biểu hiện mệt mỏi. Dù con số này gây sốc cho nhiều người nhưng dù sao đây cũng chỉ là một nghiên cứu nhỏ. Vì vậy, không thể đảm bảo chỉ số này cũng đúng trên phạm vi toàn quốc. Dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội An toàn Giao thông Quốc gia (NHTSA) cho thấy chỉ có 2,5% trong số các vụ đụng xe gây chết người năm 2010 có nguyên nhân là lái xe khi buồn ngủ nhưng con số này cũng không thể hiện toàn bộ câu chuyện vì nó không tính đến các vụ tai nạn nhỏ hoặc các vụ tai nạn nghiêm trọng nhưng không chết người. Chúng tôi biết rằng chỉ riêng năm 2010 đã có 750 tai nạn chết người do lái xe khi buồn ngủ và nghiên cứu gần đây cho thấy số lượng của các tai nạn ít nghiêm trọng liên quan đến việc tài xế bùn ngủ còn cao hơn nữa.
Tiếc là không có luật nào quy định về việc lái xe khi mệt mỏi nên bạn sẽ phải tự mình chú ý đến các dấu hiệu của sự buồn ngủ nghiêm trọng. Tiến sĩ Y khoa, chuyên gia giấc ngủ Michael Breus khuyên bạn không nên lái xe nếu bị thiếu ngủ do ngủ không đủ giấc hay chất lượng giấc ngủ kém. Vậy làm thế nào để phân biệt cơn ngái ngủ thường gặp vào buổi sáng với tình trạng mệt mỏi do ngủ chưa đủ giấc. Nếu trong đêm trước đó, bạn ngủ trong năm phút sau khi nằm xuống thì chắc chắn bạn bị thiếu ngủ. Các dấu hiệu khác bao gồm khó tập trung, để các vật dụng như điện thoại, chìa khóa lung tung. Nếu bạn muốn kiểm tra nhanh trước khi lái xe, Breus hướng dẫn bạn nên nằm xuống và nhắm mắt trong 30 giây. Nếu bạn cảm thấy mình thực sự có thể chìm vào giấc ngủ hoặc không muốn ngồi dậy thì bạn không nên lái xe.
Nếu bạn đã ở trên xe, Jose Ucles ở Văn phòng Liên lạc và Thông tin Người tiêu dùng thuộc NHTSA khuyên bạn để ý các dấu hiệu như ngáp liên tục, thường xuyên chớp mắt, khó mở mắt tập trung và không thể nhớ việc mình đã lái xe qua vài dặm trước đó. Nếu bạn để ý thấy một trong các dấu hiệu trên hoặc vô tình lái xe qua vạch trắng bên đường thì chắc chắn đã đến lúc bạn phải dừng xe. Theo Nreus: “Hậu quả rất đáng sợ. Nếu bạn lái xe với vận tốc 100km/h khi nhắm mắt, chỉ sau ba giây là bạn đã lao ra khỏi đường. Bạn thực sự không có nhiều thời gian để phản ứng nhanh đâu”.
Breus bổ sung: Ngoài ra, còn phải đặc biệt lưu ý việc nếu bạn đã dùng thuốc ngủ trong vòng 24 giờ thì chúng có thể vẫn đang tác dụng trong cơ thể. Vì vậy, bạn cần tránh dùng tất cả các loại thức uống có cồn nếu bạn đang ngái ngủ. Chỉ cần uống một li rượu vang cũng làm tăng ảnh hưởng của tình trạng thiếu ngủ theo cấp số nhân dù lượng rượu bạn uống không đủ để cảnh sát phạt vì tội say rượu lái xe.
Vậy nếu bạn đang lái xe và nhận ra rằng mình không nên lái xe thì sao? NHTSA khuyên bạn nên ghé vào chỗ nào đó, uống hai li cà phê rồi tranh thủ ngủ một giấc dài 15-20 phút trong khi chờ caffeine phát huy tác dụng. Tuy nhiên, ngủ trong bãi gửi xe hay trên lề đường cũng chưa hẳn an toàn. Nếu bạn không thể dừng lại ở một khách sạn, hãy để xe trong bãi và gọi taxi hoặc dùng phương tiện giao thông công cộng để về nhà. Trong trường hợp xấu nhất, bạn hãy dừng lại uống hai li cà phê, chờ 15-20 phút để cà phê có tác dụng trước khi lái xe đến nơi gần nhất mà bạn có thể ngủ.
Kết luận: Lái xe khi buồn ngủ có thể không nguy hiểm bằng lái xe khi say rượu nhưng nó có thể gây ra 750 vụ tai nạn chết người trong năm 2010. Vì vậy, hiện không có hướng dẫn chính thức nào về vấn đề này, bạn phải luôn chú ý bản thân nhằm đảm bảo mình đủ tỉnh táo để lái xe. Nếu không chắc, bạn hãy nghĩ đến việc nhờ ai đó chở về.
