Đại dịch gây ra nhiều cái chết trong quá khứ lại một lần nữa gây nên nỗi hoang mang cho con người.
Đại dịch Ebola chưa hết, dịch cúm heo A/H1N1 đang manh nha khởi phát thì con người lại phải chiến đấu với một loại dịch đã gây ra cái chết của 25 triệu người châu Âu, 40 triệu người ở châu Á và châu Phi trong lần thứ hai quay lại (vào thế kỷ XIV). Và trong lần thứ 3 này nó đã có cú “chạm” đầu tiên tại Madagascar, nơi có nguy cơ sẽ biến thành đại dịch vì mật độ dân số cao, hệ thống y tế yếu kém… Nhưng điều đáng nói hơn là virus gây nên bệnh này đã trở nên “lợi hại hơn xưa” vì khả năng kháng lại các loại thuốc trừ bọ đang lưu hành.
Con đường lây bệnh
Bệnh dịch hạch là một bệnh do vi khuẩn, lây lan sang người qua vết cắn của bọ chét lưu trú trên các loài gặm nhấm mắc bệnh. Vào cuối tháng 8 vừa qua, một đợt bùng phát bệnh dịch bắt đầu ở Madagascar, đã lây nhiễm 138 người, lấy đi sinh mạng của 47 người. Thủ đô Antananarivo cũng có hai trường hợp nhiễm bệnh, trong đó một người đang trong tình trạng nguy kịch..
Vi khuẩn Yersinia pestis là thủ phạm chính gây ra bệnh dịch này. Mặc dù có thể can thiệp sớm bằng kháng sinh và dễ dàng điều trị bệnh, nhưng virus này cũng có thể nhanh chóng dẫn đến một số triệu chứng nghiêm trọng, gây nguy hiểm tính mạng.
Phân loại bệnh dịch hạch
Bệnh dịch hạch được chia thành các thể: thể hạch, thể nhiễm khuẩn huyết, thể phổi và thể màng não.
Trong đó, thể hạch chiếm hơn 90% các thể bệnh, gồm các triệu chứng: khởi phát bệnh đột ngột, ớn lạnh, mệt mỏi, đau cơ, đau bụng, buồn nôn và đau đầu. Sau đó, bệnh chuyển sang giai đoạn toàn phát với các triệu chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc và sưng hạch. Kích cỡ của hạch có thể bằng ngón tay cái hoặc quả trứng gà, lúc đầu đau và cứng chắc, sau đó, hạch mềm hóa mủ. Nếu không được điều trị sớm và tích cực, thể hạch rất dễ tiến triển đột ngột thành nhiễm khuẩn tối cấp với biểu hiện: sốt cao 40 – 410C, tình trạng nhiễm khuẩn, nhiễm độc, huyết áp giảm, mạch nhanh, nhỏ, bệnh nhân bị vật vã, rối loạn tinh thần, hôn mê, thường tử vong trong vòng 3 – 5 ngày.
Sau thể hạch là thể nhiễm khuẩn huyết, hậu quả sẽ là hoại tử ở các chi, và có thể phát triển nặng hơn nếu bệnh không được điều trị kịp thời.
Mức độ tiếp theo là thể phổi. Con đường lây nhiễm rộng, lây từ người này sang người khác qua không khí và có thể dẫn đến suy hô hấp trong vòng 24 giờ. Hình thức này có thể được truyền trực tiếp từ người bị dịch hạch hoặc phát triển từ phổi người bị nhiễm vi khuẩn dịch hạch.
Cuối cùng là thể màng não, thể này ít xảy ra nhưng nếu có sẽ đe dọa trực tiếp và nhanh chóng đến sự sống.
Lời kêu gọi của WHO
Ngay lúc này, WHO khuyến cáo quan chức chính phủ của các nước và người dân nên thận trọng trong việc theo dõi và phòng tránh nhiễm dịch hạch. Cụ thể:
Với cộng đồng:
– Nên thực hiện tốt công tác vệ sinh môi trường, bố trí và sắp xếp đồ đạc, dụng cụ trong nhà ở, nhà kho hợp lý, tránh chuột chui rúc và làm tổ.
– Đeo găng tay khi xử lý động vật chết để tránh tiếp xúc da với vi khuẩn dịch hạch (nếu có).
– Thực hiện các biện pháp diệt chuột, bọ chét, phá hủy nơi sinh sản của chuột.
– Khi phát hiện có chuột chết bất thường phải khai báo ngay cho cơ quan y tế nơi gần nhất.
– Không diệt chuột và bọ chét khi đang xảy ra dịch ở chuột và ở người.
– Nếu có người nhà, hàng xóm có biểu hiện bệnh dịch hạch (sốt, nổi hạch…) phải đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.
Với mỗi cá nhân:
– Đảm bảo thực phẩm được che, đậy an toàn tránh để chuột tiếp xúc.
– Tiêm phòng vắc-xin đầy đủ.
Vaccin ev (vaccin sống) chủng hoặc tiêm trong da cho người ở trong ổ dịch nhưng chưa có miễn dịch hoặc người phải đi công tác vào vùng có dịch. Đối với người tiếp xúc với bệnh nhân, cần điều trị dự phòng streptomyxin 1g/ngày x 5 ngày hoặc tetraxyclin 1g/ngày x 5 ngày. Có sự theo dõi chặt chẽ, khi có triệu chứng bệnh thì điều trị như đối với bệnh nhân.
– Khi có các biểu hiện nghi dịch hạch (sốt, nổi hạch…) phải đến cơ sở y tế để khám, tư vấn và điều trị kịp thời.
