Tiêu chảy cấp là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu của nước ta. Biểu hiện của bệnh và cách khắc phục đúng nhất khi căn bệnh này chẳng may ghé thăm bạn. Bạn cùng tìm hiểu nhé!
Nếu một người bị tiêu chảy kéo dài dưới 2 tuần, đại tiện > 3 lần/ngày, phân lỏng nhiều nước thì người đó đã bị mắc bệnh tiêu chảy cấp.
Biểu hiện bệnh tiêu chảy cấp
Những biểu hiện thông thường của tiêu chảy cấp là nôn mửa, đau bụng, số và một số biểu hiện khác tùy theo từng nguyên nhân.
Trong tất cả các nguyên nhân, tiêu chảy do nhiễm trùng là loại thường gặp nhất do 3 loại vi khuẩn salmonela, tụ cầu vàng và do rotavirus gây nên.
Tiêu chảy cấp do salmonela: Salmonela là loại trực khuẩn gram âm, đặc điểm nhận dạng là có lông, có sức đề kháng tốt ở ngoại cảnh, sống trong đất được vài tháng, trong nước và phân sống được vài tuần, trong thực phẩm đông lạnh được 2 – 3 tháng và ở những thực phẩm có nồng độ muối cao, ở nhiệt độ 100 độ C và hơn 5 phút mới diệt được. Salmonela nhân lên trong các thực phẩm thịt, sữa, trứng mà không làm thay đổi màu sắc, mùi vị thực phẩm.
Tiêu chảy cấp do tụ cầu: Nguyên nhân này xảy ra khi ăn phải thức ăn đã nhiễm phải ngoại độc tố của tụ cầu vàng. Độc tố này có khả năng chịu được ở nhiệt độ cao, có thể lên đến 100 độ C, cần 1 – 2h mới hủy được và không làm thay đổi mùi vị thức ăn. Tụ cầu vàng lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do thực phẩm bị ô nhiễm. Sau khi xâm nhập vào đường tiêu hóa, chúng không bị men tiêu hóa tác động, mau chóng thấm vào niêm mạc dạ dày, ruột và máu, tác động lên thần kinh thực vật làm cường phó giao cảm, có thể dẫn đến trụy tim mạch.
Sau khi nhiễm bệnh trong khoảng thời gian từ 30 phút – 6giờ, người bệnh sẽ đau bụng dữ dội vùng thượng vị nhiều hơn vùng rốn, đau quặn từng cơn; buồn nôn và nôn nhiều lần trước khi đi ngoài nhiều lần trong ngày, trong phân chứa nhiều nước. Biểu hiện có thể là không sốt hoặc sốt nhẹ, nhức đầu, mệt mỏi, có thể rối loạn nước và điện giải dẫn đến trụy tim mạch, thậm chí có thể gây tử vong ở trẻ nhỏ hoặc người già suy kiệt.
Bệnh tiêu chảy cấp là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại nước ta
Bệnh do Rotavirus: Virus này sống nhiều ngày ở nhiệt độ thường trong phân, trong nước; sống hằng năm ở nhiệt độ âm 20oC, đặc biệt kháng với Clo. Virus này có thể thâm nhập vào cơ thể theo đường tiêu hóa qua thức ăn, nước uống nhiễm virus. Virus này thường “kết thân” với trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, gây tổn thương, phá hủy chọn lọc vào các tế bào trụ của niêm mạc ruột non, gây hạn chế khả năng hấp thu nước, muối và tình trạng kéo nước từ các tổ chức tế bào vào lòng ruột; giảm hấp thu đường và chất béo; rối loạn tiêu hóa chất béo… gây mất nước điện giải và suy dinh dưỡng nhanh ở trẻ nhỏ.
Nhiễm tiêu chảy cấp theo nguyên nhân này thường xuất hiện sau 24 – 48h với các biểu hiện đột ngột như sốt cao hoặc không sốt, nôn nhiều, tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân nhiều nước, đôi khi dẫn đến rối loạn nước và điện giải rất nhanh.
Điều trị tiêu chảy
Để điều trị tiêu chảy cấp, những loại thuốc được dùng thường có tác dụng bù nước và điện giải, qua đó làm giảm sự co thắt ở ruột, sửa chữa sự rối loạn tiết dịch, làm giảm đau bụng, giảm số lần đi tiêu.
Dung dịch bù nước và điện giải: Tuy không điều trị được nguyên nhân nhưng đây là biện pháp căn bản để chống mất nước và điện giải từ đó tránh được các rối loạn do mất nước và điện giải gây ra. Để điều trị tiêu chảy cấp, bác sĩ thường khuyên dùng Oresol, pha trong 1 lít nước sôi để nguội, uống liên tục trong ngày, tùy theo mức độ mất nước có thể sử dụng 2 – 3 gói trong ngày.
Ngoài ra, người bệnh cũng có thể thay thế Oresol bằng Hydrit, mỗi lần uống 1 viên pha vào 200ml nước.
Cần chú ý pha thuốc đúng tỷ lệ, nếu quá loãng sẽ không cung cấp đủ lượng chất điện giải cần thiết, nếu quá đặc sẽ dẫn đến tình trạng quá tải các chất điện giải.
Điều trị tiêu chảy cấp quan trọng nhất là làm giảm sự mất nước của cơ thể
Thuốc làm giảm nhu động ruột: Phát huy công dụng trong việc làm giảm sự co bóp của ruột và chất điện giải di chuyển trong ruột chậm hơn, từ đó làm tăng sự hấp thu nước và điện giải trong lòng ruột, giúp tăng độ đặc của phân. Không nên dùng thuốc trong các trường hợp tiêu chảy do nhiễm khuẩn, loại thuốc này nên dùng trong các trường hợp tiêu chảy do chế độ ăn, do dị ứng…
Thuốc kháng tiết ở ruột non: Thuốc này có ưu điểm hấp thu nhanh qua ống tiêu hóa, phát huy tác dụng cao nhất sau khi uống 1 giờ, duy trì tác dụng trong khoảng 8h. Tuy nhiên, điểm hạn chế của loai thuốc này là gây buồn ngủ, do đó, nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi dùng cho phụ nữ có thai và cho con bú.
Thuốc dẫn xuất từ nấm men và vi khuẩn: Antibiophilus, byosybtin… cung cấp các enzyme, các acid amin, và các vitamin nhóm B, giúp ức chế sự phát triển của Candida albica và một số vi khuẩn khác (đặc biệt là các vi khuẩn xuất hiện khi dùng kháng sinh). Lưu ý, loại thuốc này không nên dùng chung với các kháng sinh đường uống nhất là các kháng sinh phổ rộng.
Những điều cần lưu ý:
– Việc bù nước và chất điện giải là việc cần làm đầu tiên mỗi khi bệnh ghé thăm.
– Nên đi khám tại các cơ sở y tế khi đã dùng thuốc mà các triệu chứng không cải thiện hoặc tiêu chảy có kèm theo sốt, nôn, người bệnh có tình trạng mất nước mắt trũng, môi khô, ít nước tiểu, lú lẫn, lơ mơ…
– Người bị bệnh vẫn ăn uống bình thường những loại thức ăn nấu chín dễ tiêu, tránh các các thức ăn nhiều dầu mỡ, các chất tanh.
Cần làm gì để phòng bệnh tiêu chảy cấp do nhiễm khuẩn
Để phòng tránh căn bệnh này, bạn nên lưu ý những điều sau:
– Tuyên truyền giáo dục cho mọi người dân có ý thức trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, giữ gìn vệ sinh và bảo đảm an toàn thực phẩm
– Bảo quản tốt thức ăn, nước uống trước, trong và sau khi chế biến
– Ăn chín, uống sôi
– Tạo lập thói quen rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
– Quản lý tốt chất thải sinh hoạt ra môi trường, đặc biệt quản lý tốt chất thải của con người nhất là của những bệnh nhân tiêu chảy cấp.
